Co to jest beatyfikacja?

Każdy katolik zna pojęcie osób świętych oraz błogosławionych. Wielu ludzi jednak myli ze sobą pojęcia  beatyfikacji oraz kanonizacji. Warto więc zwrócić uwagę na to, czym one są i jakie występują między nimi różnice. Kanonizacja jest to ogłoszenie świętym. W kościele katolickim polega ona na oficjalnym stwierdzenie świętości danej osoby przez Watykan. Jest poprzedzona procesem kanonizacyjnym. Dzięki niej Ojciec Święty uznaje osobę kanonizowaną za godną kultu publicznego. Ten, kto zostaje świętym, wpisywany jest do specjalnego katalogu. Beatyfikacja polega natomiast na wydaniu przez papieża oficjalnego aktu, który zezwala na kult publiczny osoby, która została uznana za błogosławioną. Kult tak, w przeciwieństwie do tego, jakim otaczana jest osoba święta, może być wykonywany jedynie lokalnie, czyli w konkretnym miejscu takim, jak kraj, miasto, czy też diecezja. Beatyfikacja od kanonizacji różni się także tym, iż pierwsza z nich jest pozwoleniem na kult publiczny udzielonym przez papieża, zaś druga z nich to polecenie, a także ostateczna decyzja, mająca charakter orzeczenia prawnego. Papież, uznając kogoś za świętego, stwierdza, iż można kierować do niego modlitwy, dzięki którym możliwe jest wstawiennictwo u Boga. Beatyfikacja natomiast umożliwia w przyszłości kanonizację. Co więcej, osoba będąca kandydatem na świętego musi najpierw zostać uznana za błogosławioną. Aby sługa Boży mógł zostać beatyfikowany, musi zostać stwierdzona heroiczność jej czynów, a także choć jeden cud, jak został dokonany za wstawiennictwem owej osoby po jej śmierci. W przypadku męczenników za wiarę stwierdzenie cudu nie jest wymagane.

Słowo „beatyfikacja” wywodzi się z języka łacińskiego. Wyraz „beatificare” oznacza „wyróżniać” oraz „czynić błogosławionym”. Beatyfikacja jest związana z błogosławieństwem, o którym mówi Pismo Święte. Oznacza ono uczestnictwo w radości Jezusa oraz stanem szczęścia osoby wierzącej. Wywodzi się ona z głębokiej wiary, świadomości miłości Boga, służby Bogu, a także doświadczenia krzyża w bólu oraz cierpieniu przez osobę błogosławioną. Wspólnota kościelna w ten sposób wyraża swoje uwielbienie i miłość względem takiego sługi Bożego oraz okazuje wiarę w jego udział w zbawieniu. Beatyfikację zawsze poprzedza się procesem beatyfikacyjnym, podczas którego bada się, w jaki sposób wyglądało życie kandydata na osobę błogosławioną. Weryfikuje się zdarzenia uznane za cudy, które zaistniały dzięki jego wstawiennictwu. Jeżeli owo badanie wypadnie pozytywnie, następuje beatyfikacja i wyniesienie na ołtarze w kościołach, aby móc oddawać publiczny kult osobie, która została uznana za błogosławioną. Rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego może mieć miejsce najwcześniej pięć lat po śmierci osoby, która ma zostać błogosławioną.  Ojciec Święty może jednak dzięki wydanej przez siebie decyzji skrócić okres oczekiwania. Takie sytuacje miały miejsce w przypadku procesów Matki Teresy z Kalkuty, papieża Jana Pawła II, a także Łucji dos Santos, która była świadkiem objawień maryjnych w Fatimie. Dokumenty mające wagę w procesie beatyfikacyjnych gromadzone są w diecezji kandydata na błogosławionego. Po ich zebraniu wniosek o beatyfikację dostarczany jest do Watykanu. Tam jest on rozpatrywany przez specjalnie utworzoną w tym celu komisję. Proces beatyfikacyjny podlega regulacji poprzez konstytucję apostolską zwaną Divinus Perfectionis Magister. Została ona wydana przez Jana Pawła II 25 stycznia 1983 roku.

Historia procesów beatyfikacyjnych wywodzi się ze średniowiecza. Wcześniej, w starożytności, osoby, które poniosły męczeńską śmierć lub których życie było zgodne z Ewangelią, czczono w specjalnie ku temu wyznaczony dzień, zwany „dies natalis”, czyli dzień narodzin dla nieba.  Tworzono także kalendarze z informacjami o osobach, którym oddawano cześć, budowano dla nich specjalne ołtarze, a także przechowywano w kościołach ich relikwie. Często dochodziło jednak do nadużyć, gdyż wiele osób, które były czczone przez wiernych, nie zasługiwało na to. Z tego powodu podczas synodu, który odbył się w 401 roku w Kartaginie, ustalono, iż to biskupi mieli czuwać nad kultem osób świętych i błogosławionych oraz sprawdzać, czy należy im się taki wyraz wiary i uwielbienia. Od tamtej pory kościół zaczął weryfikować osoby, którym miano oddawać cześć. Od X stulecia Stolica Apostolska na życzenie biskupów potwierdzała orzeczenia synodów na temat kultu wybranych osób. Pierwsza beatyfikacja oraz kanonizacja odbyła się w 973 roku. Dokonał jej papież Jan VI, a świętym został biskup Augsburga, Urlych. Bardzo istotne decyzje na temat świętych i błogosławionych zostały podjęte podczas Soboru Trydenckiego z 1634 roku. Ustalono wówczas utrzymanie publicznego kultu osób, które zostały uznane za świętych i błogosławionych przed 1181 rokiem. Zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej było natomiast wymagane, aby można było oddawać kult publiczny osobom kanonizowanym i beatyfikowanym w latach 1181-1534. Osoby, które zmarły później, można było czcić tylko po odbyciu się formalnego procesu mającego na celu ich beatyfikację. Od tamtej pory tylko Watykan może podejmować decyzję w sprawie publicznego kultu. Przepisy z tym związane podlegały wielokrotnym modyfikacjom. W 1969 roku nastąpiła reforma procedury beatyfikacyjnej. Papież Paweł VI powierzył znacznie rozleglejsze kompetencje Konfederacjom Biskupów, a także utworzył Kongregację Spraw Kanonizacyjnych

Ryt beatyfikacyjny to wyraz czci, która oddawana jest publicznie osobie błogosławionej. Kończy on także proces beatyfikacyjny. Dzień oraz miejsce, w którym następuje beatyfikacja, wyznaczana  jest poprzez oficjalne papieskie pismo zwane „breve”. Jest ono odczytywane podczas liturgii w dniu beatyfikacji. W tym momencie osoba staje się błogosławioną i odsłania się na ołtarzu jego portret, a także relikwie. Także papież tego samego dnia udaje się wraz ze swym orszakiem do bazyliki, by uczcić beatyfikowanego. Jan Paweł II zmodyfikował metodę beatyfikacji. Podczas pielgrzymek sam ogłaszał osoby błogosławione. Był on papieżem, który dokonał ogromnej liczby beatyfikacji. Za jego pontyfikatu błogosławionymi uznano 1345 osób. Papież Benedykt XVI powrócił do wcześniejszej tradycji. Obecnie przewodnictwo uroczystości beatyfikacyjnej powierzanej jest prefektowi Kongregacji  powrócił do dawnej tradycji, polecając przewodnictwo uroczystości beatyfikacyjnej najczęściej prefektowi Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, którym obecnie jest kardynał Angelo Amato.

Bardzo trudno jest ustalić pełną listę osób błogosławionych. Powodem tego jest fakt, iż nie istnieje dokładna dokumentacja na ten temat.  223 błogosławionych pochodzi z Polski. Większość z nich, bo aż 160 osób, została beatyfikowana podczas pontyfikatu Jana Pawła II. Polscy błogosławieni pochodzą z różnych środowisk. Od pierwszych wieków chrześcijaństwa w naszym kraju zostawali nimi zarówno osoby pochodzące z najmożniejszych rodów, jak i ci, którzy nie mogli się wykazać szlacheckimi korzeniami. Beatyfikowani zostawali zarówno mężczyźni, jak i kobiety, część z nich należała do duchowieństwa, część zaś była osobami świeckimi.


Katarzyna Błaszczyk


Komentarze